Communiceren via elektrodes in de hersenen

Juni 2012

Het Utrechtse Neuro Prothese Project voor ernstige verlamming

In Nederland hebben tienduizenden mensen te maken met verlammingsverschijnselen, variërend van mild tot zeer ernstig. Op de afdeling Neurologie & Neurochirurgie van het UMC Utrecht wordt onderzoek gedaan naar mogelijkheden om mensen met een ernstige verlamming via een computer te laten communiceren. De onderzoekers hebben een manier gevonden om de hersenen direct met een computer te verbinden.


Prof. dr. Nick Ramsey

Via een zogenaamde ´Neuro Prothese´kan iemand een muisklik maken, of een ja/nee schakelaar bedienen, door ergens aan te denken. Deze gedachten, bijvoorbeeld het inbeelden van een beweging of achteruit tellen, veroorzaken zwakke elektrische stroompjes op een bepaalde plaats in de hersenen. Die elektriciteit kan gemeten worden met een klein platina schijfje (een elektrode) dat met een operatie onder de schedel, direct op de hersenen gelegd is. Het zwakke signaal wordt vervolgens versterkt in een miniatuur computer die onder de huid, op de borstspier, wordt aangebracht en die via dunne onderhuidse draden verbonden is met de elektrode. Via een draadloze verbinding stuurt de miniatuur computer (zo groot als een pacemaker) een ‘ja’ of ‘nee’ signaal naar een gewone computer of naar elk ander hulpmiddel dat met een schakelaar wordt bediend.

Nog niet getest

Om vast te stellen of de prothese werkt, is in Utrecht uitgebreid vooronderzoek verricht bij mensen die voor andere doeleinden elektroden op de hersenen kregen. De resultaten zijn positief, maar het apparaat is nog niet getest in iemand die verlamd is, en het is dan ook niet zeker of de prothese een bruikbaar communicatie hulpmiddel gaat zijn voor verlamde patiënten.

Op dit moment (april 2012) wordt het vooronderzoek voorgelegd aan een speciale commissie, om vergunning te krijgen voor een onderzoek, waarbij vijf verlamde mensen de prothese krijgen. Dit onderzoek dient ertoe om vast te stellen of  het systeem goed genoeg werkt. Het is een zogenaamde ‘pilot studie’, wat inhoudt dat de deelnemende personen bijdragen aan dagelijkse of wekelijkse tests om de werking van de prothese te verbeteren. Zij zijn ervan op de hoogte dat de prothese mogelijk niet optimaal functioneert, maar zijn bereid om dat risico te lopen. Vandaar ook dat de deelnemers nog een beetje moeten kunnen communiceren (bijvoorbeeld via het knipperen van de ogen), zodat ze een en ander kunnen uitleggen als de prothese het niet goed doet. Bovendien moet de verlamming niet snel verslechteren, zodat er genoeg tijd is om de hersenprothese goed in te stellen.

De onderzoekers hopen rond de zomer de vergunning te krijgen, waarna ze kunnen gaan zoeken naar geschikte kandidaten.

Meer weten?

Op dit moment wordt nog niet gezocht naar deelnemers voor het Neuro Prothese Project. Wel kan informatie opgevraagd worden over het onderzoek bij Dr. Mariska van Steensel, e-mail M.J.vanSteensel@umcutrecht.nl