Na Tofersen is er opnieuw goed nieuws voor een groep mensen met een specifieke erfelijke vorm van ALS. Het middel ulefnersen laat in een fase 3-studie een duidelijk positief effect zien op het functioneren bij mensen met FUS-ALS. Dit hebben het bedrijf Ionis Pharmaceuticals, de sponsor van de studie, en Otsuka Pharmaceutical Development & Commercialization gisteren bekendgemaakt.
Het middel ulefnersen is onderzocht in de FUSION-studie die wereldwijd in 25 centra is uitgevoerd, waaronder bij het ALS Centrum in het UMC Utrecht sinds 2022. In Nederland deden in totaal veertien mensen met FUS-ALS mee. De studieresultaten laten zien dat ulefnersen het functioneren significant verbetert en een positief effect heeft op de overleving. Mensen die het middel kregen, leefden langer of hoefden pas later te starten met permanente beademing dan mensen die een placebo (medicijn zonder werkzame stof) kregen.
“Het is fantastisch nieuws dat de FUSION-studie positieve resultaten heeft opgeleverd. Ik ben trots op de bijdrage van het ALS Centrum aan dit geweldige resultaat.” Leonard van den Berg, coördinator van het ALS Centrum, neuroloog en hoogleraar neurologie bij het UMC Utrecht. “Ulefnersen bouwt voort op de ervaring met Tofersen dat in 2022 al een doorbraak betekende voor mensen met de SOD1-vorm van ALS. Dat er nu ook voor FUS-ALS een middel is dat het ziekteverloop lijkt te verbeteren, geeft ons hoop voor de ontwikkeling van vergelijkbare behandelingen voor andere erfelijke vormen van ALS. Ook bevestigt dit dat ALS wel degelijk een behandelbare ziekte is.”
Wat is FUS-ALS? ALS wordt veroorzaakt door een verandering in één of meer ALS-genen. FUS-ALS is een erfelijke vorm van ALS waarbij veranderingen in het Fused in Sarcoma (FUS)-gen een rol spelen. Ze komen voor bij ongeveer 0,6 procent van alle mensen met ALS. FUS-ALS is een snellere variant van ALS, waarbij mensen meestal korter na de eerste symptomen overlijden. Deze vorm van ALS komt gemiddeld gezien vaker voor bij jonge mensen: bij ongeveer de helft van alle kinderen en jongeren met ALS is een FUS-verandering de oorzaak. Op dit moment is er nog geen goedgekeurde behandeling voor FUS-ALS.
Werking ulefnersen Ulefnersen is, net als Tofersen, een antisense oligonucleotide: een kunstmatig stukje erfelijk materiaal (RNA) dat zich gericht bindt aan de stof die signalen doorgeeft van het FUS-gen. Het middel wordt toegediend via een ruggenprik, zodat het direct in het centrale zenuwstelsel terechtkomt. Hierdoor wordt de aanmaak van het foute FUS-eiwit geremd, dat zich bij FUS-ALS ophoopt in zenuwcellen die de spieren aansturen (motorneuronen) en daar schade aan de cel veroorzaken.
Vervolgstappen Ulefnersen is op dit moment nog niet goedgekeurd door de FDA en de EMA, de Amerikaanse en Europese overheidsinstanties die controleren of medicijnen op de markt mogen komen. IONIS en Otsuka proberen zo snel mogelijk de processen voor medische goedkeuring in gang te zetten, met als doel het middel breed beschikbaar te maken voor patiënten. Het is nog niet duidelijk hoe snel het middel op de markt zal komen.
Ulefnersen is alleen geschikt voor mensen met een verandering in het FUS-gen. Weet u niet of de FUS-verandering bij u een rol speelt? Via DNA-onderzoek kan dit getest worden. Dit onderzoek wordt sinds een aantal jaren aangeboden aan alle mensen bij wie de diagnose ALS gesteld wordt en wordt vrijwel altijd uitgevoerd in het ALS Centrum. Vraag uw neuroloog naar de mogelijkheden of een eventuele verwijzing.
TRICALS Medicijnstudies in het ALS Centrum worden uitgevoerd onder de vlag van TRICALS, een internationale samenwerking om de zoektocht naar een behandeling voor ALS te versnellen, gecoördineerd vanuit het ALS Centrum. Het ALS Centrum van het UMC Utrecht is één van de centra waar het FUSION-onderzoek werd uitgevoerd. Nederlandse patiënten hebben daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan de studie.