Project Nederlandse ALS weefselbank

Project Nederlandse ALS weefselbank

 

Doel van het project Nederlandse ALS weefselbank

Door de beperkte beschikbaarheid van geschikte ziektemodellen voor ALS is het noodzakelijk dat onderzoekers kunnen beschikken over menselijk hersen- en ruggenmergweefsel dat na overlijden van een patiënt met ALS verkregen wordt. Al ongeveer 30 jaar wordt er in het AMC en UMCU hersenmateriaal verzameld van ALS-patiënten (in totaal zijn bij 314 overleden ALS-patiënten hersenobducties verricht).

Dit project beoogt dan ook het beschikbaar stellen van hersenweefsel van overleden patiënten met ALS voor (wereldwijd) ALS-onderzoek. Hiermee kunnen we een bijdrage leveren aan de oorzaak van ALS en in de toekomst aan een therapie voor ALS.

Methoden

  1. Het opstellen van protocollen voor de verwerking van hersenweefsel volgens wereldwijde standaarden.
  2. Het samenvoegen van klinische, genetische en neuropathologische gegevens om tot een eventuele verfijning van de diagnose te komen.
  3. Kennisuitwisseling stimuleren (wetenschappelijk ALS-onderzoek wereldwijd)

Update 31 december 2019

Inmiddels is van 207 overleden ALS-patiënten het hersenweefsel opnieuw bestudeerd en is in 187 gevallen een definitieve pathologische diagnose gesteld. De genetische classificatie is verricht door middel van next generation sequencing (NGS) analyse – genenpanel met bekende ALS-genen –  geïntegreerd met pathologie en verwerkt in een voorlopige database (ALS-TDP43: 88%; het cohort bevat C9ALS en ALS-FUS patiënten).

De Nederlandse ALS-weefselbank heeft een samenwerkingsverband met het New York Genome Center/NYGS. DNA van 180 overleden patiënten is opgestuurd naar New York voor whole genome sequencing (WGS), een nog meer verfijnde methode om genetische afwijkingen op te sporen. We hebben inmiddels de data van alle DNA-‘samples’ ontvangen en die worden gebruikt voor verdere nog lopende analyses die in samenwerking met het Utrecht UMC worden uitgevoerd.

Materiaal van verschillende hersengebieden van 110 overleden ALS-patiënten en controles (> 350 hersenmonsters) is naar New York gestuurd voor verder onderzoek (zgn. RNA analyse); in 2020 verwachten we de resultaten van de eerste 94 hersenmonsters.

Toekomstperspectief

Met hersenweefsel van overleden ALS-patiënten kan een brug worden geslagen tussen de dierexperimenten en het ALS-onderzoek in de kliniek. De toegevoegde waarde van de samenwerking tussen de Nederlandse ALS weefselbank met het genetisch instituut in New York is groot. Deze samenwerking biedt de mogelijkheid om nieuwe moleculair-genetische gegevens te verkrijgen. Dit zal naar verwachting bijdragen aan beter inzicht in het ontstaan van de ziekte en aangrijpingspunten voor therapie bieden. We verwachten dat het wereldwijde ALS-onderzoek zal profiteren van de kennis die dit onderzoek met zich zal meebrengen.

[projectnr. 2017-56]
Looptijd
5 jaar (2018-2022)
Begroting
€ 300.000,-