Project Nederlandse ALS weefselbank

 

Doel van het project Nederlandse ALS weefselbank

Door de beperkte beschikbaarheid van geschikte ziektemodellen voor ALS is het noodzakelijk dat onderzoekers kunnen beschikken over menselijk hersen- en ruggenmergweefsel dat na overlijden van een patiënt met ALS verkregen wordt. Al ongeveer 30 jaar wordt er in het AMC en UMCU hersenmateriaal verzameld van ALS-patiënten (in totaal zijn bij 314 overleden ALS-patiënten hersenobducties verricht).

Dit project beoogt dan ook het beschikbaar stellen van hersenweefsel van overleden patiënten met ALS voor (wereldwijd) ALS-onderzoek. Hiermee kunnen we een bijdrage leveren aan de oorzaak van ALS en in de toekomst aan een therapie voor ALS.

Methoden

  1. Het opstellen van protocollen voor de verwerking van hersenweefsel volgens wereldwijde standaarden.
  2. Het samenvoegen van klinische, genetische en neuropathologische gegevens om tot een eventuele verfijning van de diagnose te komen.
  3. Kennisuitwisseling stimuleren (wetenschappelijk ALS-onderzoek wereldwijd)

Update 30 juni 2020

Inmiddels zijn van 232 overleden ALS-patiënten het hersenweefsel opnieuw bestudeerd en (in 204) is een definitieve pathologische diagnose gesteld. De genetische classificatie was door middel van next generation sequencing (NGS) analyse – genenpanel met bekende ALS-genen  – verricht, geïntegreerd met pathologie (n= 154; ALS-TDP43: 88%; het cohort bevat C9ALS en ALS-FUS patiënten).

De Nederlandse ALS-weefselbank (volledige cohort)  heeft een samenwerkingsverband met het New York Genome Center/NYGS. DNA van 181 overleden patiënten is opgestuurd naar New York voor whole genome sequencing (WGS), een nog meer verfijnde methode om genetische afwijkingen op te sporen. We hebben inmiddels de data van alle DNA-‘samples’ ontvangen en worden gebruikt voor verdere nog lopende analyse (in samenwerking met Utrecht UMC) en verwerkt in een voorlopige database (n= 169 al geanalyseerd).

Materiaal van verschillende hersengebieden van 110 overleden ALS-patiënten en controles (> 500 hersenmonsters) is naar New York gestuurd voor verder onderzoek (zgn. RNA analyse). We blijven hersenweefsel verzamelen en analyseren voor verder onderzoek. De Nederlandse ALS-weefselbank is een samenwerkingsverband gestart  met  meerdere collega’s in Nederland  en wereldwijd (VS,UK, Italië, Frankrijk, Zweden, Duitsland), met meerdere interessante bevindingen.

Toekomstmogelijkheden

Met hersenweefsel van overleden ALS-patiënten kan een brug worden geslagen tussen de dierexperimenten en het ALS-onderzoek in de kliniek. We verwachten dat het wereldwijde ALS-onderzoek zal profiteren van de kennis die dit onderzoek met zich mee zal brengen.

[projectnr. 2017-56]
Looptijd
5 jaar (2018-2022)
Begroting
€ 300.000,-