Meer inzicht in ALS door MRI-scans

02 juli 2014

Meer inzicht in ALS door MRI-scans

Project Motor Netwerk Degeneratie
In 2012 startte een groot project in het ALS Centrum met het doel om 500 mensen met ALS te onderzoeken. Inmiddels zijn er meer dan 250 mensen met MRI onderzocht. Momenteel wordt dit onderzoek uitgevoerd door drie onderzoekers en worden de eerste resultaten aan internationale wetenschappelijke tijdschriften aangeboden ter publicatie.

Even voorstellen
Westeneng
Henk-Jan Westeneng is arts-onderzoeker op dit project. Hij legt uit wat het doel is van het project: “Door middel van MRI-scans doen we nauwkeurig onderzoek naar de structuur en functie van de hersenen van patiënten met ALS.”

Bij ALS sterven de motorische zenuwcellen af waardoor er geen signalen meer worden doorgegeven aan de spieren. In de hersenen zitten veel van deze motorische zenuwcellen.

Henk-Jan vervolgt; “Door met MRI-scans te kijken naar het functioneren van deze motorische zenuwcellen, kunnen we beter begrijpen wat er gebeurt in de hersenen van ALS-patiënten. We vergelijken hiervoor de MRI-beelden van ALS-patiënten met MRI-beelden van gezonde mensen. Door de MRI-scans een aantal keren te herhalen kunnen we het beloop van ALS in de hersenen in beeld brengen. We hopen in de toekomst met MRI-scans het stadium van de ziekte te kunnen vaststellen. Als dat lukt dan kunnen we patiënten een meer correcte prognose kunnen geven.”

Personalized Medicine
Voor dit onderzoek wordt met geavanceerde MRI-scanners (3 Tesla) gewerkt, die de dikte van de hersenschors (op de 10e millimeter nauwkeurig) en verbindingen tussen hersengebieden (>100.000 verbindingen per persoon) meten. Op deze manier wordt de schade in het brein precies in beeld gebracht. Henk-Jan: “Doordat we zeer nauwkeurig en op veel verschillende manieren (anatomie, verbindingen, functie) naar het brein kijken, kunnen we ook subtiele veranderingen oppikken. Dit maakt het mogelijk om verschillende groepen ALS-patiënten te onderscheiden. Dit is belangrijk omdat verschillende groepen patiënten mogelijk verschillende behandelingen nodig hebben. Zo kunnen we in de toekomst hopelijk een op maat gemaakte behandeling aanbieden, de zogenaamde ‘personalized medicine’.”

Betere behandeling
Het MRI-onderzoek heeft al belangrijke resultaten opgeleverd. Zoals verwacht is de aantasting van de zenuwen die de spieren aansturen op de MRI-scans te zien: De motorische hersenschors, het deel van de hersen waarin de motoriek wordt geregeld, is dunner bij patiënten met ALS. Maar inmiddels heeft het MRI-onderzoek ook laten zien dan andere hersengebieden betrokken zijn. Henk-Jan: “Tot voor kort dachten we dat bij ALS alleen de motorische zenuwcellen waren aangedaan. Alhoewel bekend was dat een klein deel van de ALS-patiënten ook cognitieve klachten of gedragsveranderingen heeft. Met het MRI-onderzoek zien we nu dat er in de hersenen inderdaad meer schade is dan alleen aan de motorische zenuwcellen. Toch hebben niet alle ALS-patiënten cognitieve klachten. We willen nu verder uitzoeken welke schade we precies zien in de hersenen en welke klachten patiënten hiervan hebben. Zo leidt het MRI-onderzoek tot meer inzicht in ALS en dit brengt ons dichterbij een betere behandeling.”

Vooruitgang met dank aan deelnemers en sponsoren ACS!!
Dankzij de Amsterdam City Swim (ACS) en Stichting ALS is dit onderzoek mogelijk. Het geld dat de ACS-deelnemers bij elkaar zwemmen maakt het mogelijk om goed onderzoek te doen en zo verder te komen in het begrijpen en behandelen van ALS.

Aanmelden als patiënt?
Patiënten die willen deelnemen aan het MRI-onderzoek kunnen zich aanmelden via http://www.als-centrum.nl/kennisbank/mri-onderzoek-2/

MRI
MRI-onderzoek levert mooie plaatjes op van de verbindingen in de hersenen. Op bovenstaande afbeelding is het complete hersennetwerk van een persoon in beeld gebracht (vergelijkbaar met een soort internet van het brein waarbij elk “draadje” een verbinding is).