Verlamde ALS-patiënt bedient spraakcomputer met gedachten

15 november 2016

Verlamde ALS-patiënt bedient spraakcomputer met gedachten

In het UMC Utrecht is een hersenimplantaat geplaatst bij een ALS-patiënt waarmee ze met haar gedachten een spraakcomputer kan bedienen. Samen met de patiënt hebben de onderzoekers in een intensieve periode gewerkt aan de juiste instellingen. Ze kan nu thuis communiceren met haar familie en verzorgers via het implantaat. Het is uniek in de wereld dat deze techniek door een patiënt thuis wordt gebruikt. Dit onderzoek is gepubliceerd in het medische tijdschrift New England Journal of Medicine.

Door de ziekte ALS kan de patiënt niet meer bewegen en spreken. Artsen plaatsten elektroden op haar hersenen die de hersenactiviteit oppikken. Hiermee kan ze draadloos een spraakcomputer aansturen die ze nu thuis gebruikt.

“Dit is een belangrijke doorbraak in het bereiken van zelfstandige communicatie bij ernstig verlamde patiënten. Of de verlamming nou veroorzaakt wordt door ALS, een hersenbloeding of een trauma”, zegt professor Nick Ramsey, hoogleraar cognitieve neurowetenschappen in het UMC Utrecht Hersencentum. “In feite heeft deze patiënt een soort afstandsbediening in het hoofd gekregen. Daarmee kan ze, zonder haar spieren te gebruiken, een spraakcomputer bedienen.”

Hoe het werkt
De patiënt bedient de spraakcomputer door in gedachten haar vingers te bewegen en dat resulteert in een verandering van het hersensignaal onder de elektroden. Die verandering wordt omgezet in een muisklik. Op een scherm die ze voor zich heeft, ziet ze het alfabet in beeld en een aantal extra functies zoals het verwijderen van een letter. De letters worden één voor één gearceerd, en door op het juiste moment met de hersenen de muisklik te maken, wordt een letter geselecteerd. Op deze manier kan ze woorden samenstellen die vervolgens worden uitgesproken met de spraakcomputer.

Operatie
De patiënt onderging een operatie waarbij elektroden op haar hersenen zijn geplaatst door kleine gaatjes in de schedel te maken. Vervolgens werd, onder het sleutelbeen, een kleine zender in haar lichaam geplaatst die de signalen van de elektroden via onderhuidse draden ontvangt, versterkt en draadloos naar buiten stuurt. Uit deze signalen wordt de muisklik berekend, waarmee de spraakcomputer wordt aangestuurd.

Als het implantaat bij drie mensen goed blijkt te werken hopen de onderzoekers een grotere, internationale, trial te kunnen starten. Ramsey: “We hopen dat dit resultaat het onderzoek naar meer geavanceerde implantaten stimuleert, zodat in de toekomst niet alleen mensen met communicatieproblemen, maar ook mensen met bijvoorbeeld een dwarslaesie, geholpen kunnen worden.”

Filmpje
Om een idee te krijgen hoe dit proces werkt, heeft EenVandaag een fragment uitgezonden waarin de desbetreffende ALS-patiënt gebruik maakt van deze techniek.

 

Meer info: UMC Utrecht en ALS-Centrum